Hạnh tam y

Chỉ giữ đúng ba y, không nhận tấm y thứ tư.

Giải nghĩa

Vị hành giả chỉ giữ ba y (y tăng-già-lê, y vai trái, y nội) và từ chối tấm y thứ tư. Thanh Tịnh Đạo nêu lợi ích: bằng lòng với tấm y che thân, đi đâu mang theo đó như chim bay mang theo đôi cánh, không phải cất giữ vải vóc.

Cách thọ trì và ba bậc hành trì

Lời thọ: "Tôi từ chối tấm y thứ tư" hoặc "Tôi thọ trì hạnh tam y". Ba y gồm y tăng-già-lê, y vai trái (uất-đa-la-tăng) và y nội (an-đà-hội). Khi có vải may y mà vì bệnh, chưa có người giúp hay thiếu kim chỉ, vị ấy được cất vải chưa may; nhưng vải đã nhuộm thì không được cất. Ba bậc khác nhau ở lúc nhuộm y: bậc thượng nhuộm từng tấm, quấn tấm đã nhuộm rồi mới nhuộm tấm kia (ở rừng được nhuộm hai tấm cùng lúc nhưng phải ngồi gần đó); bậc trung được dùng tấm vải vàng để sẵn ở phòng nhuộm; bậc hạ được tạm mặc y của các vị tỳ kheo đồng trú. Được phép có thêm một mảnh vải vàng che vai rộng một gang, dài ba cánh tay. Nhận tấm y thứ tư thì hạnh bị phá.

Lợi ích tu tập

Theo Thanh Tịnh Đạo: bằng lòng với tấm y che thân, đi đâu mang theo đó như chim bay mang theo đôi cánh (hình ảnh có trong Trung Bộ 27); ít việc phải lo; không tích trữ vải vóc; sống giản dị; bỏ lòng tham nhiều y; biết chừng mực ngay cả với điều được phép; nuôi thiểu dục tri túc.

Trong kinh điển

Tiểu kinh Dụ dấu chân voi (Trung Bộ 27) mô tả vị tỳ kheo "bằng lòng (tri túc) với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng", "ví như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh" (bản dịch HT Thích Minh Châu); Thanh Tịnh Đạo dẫn hình ảnh này khi nêu lợi ích của hạnh tam y. Theo Luật tạng (học giới nissaggiya pācittiya 1), tỳ kheo được giữ vải y dư tối đa mười ngày; người thọ hạnh tam y từ chối hẳn tấm y thứ tư. Thanh Tịnh Đạo vẫn cho phép vị ấy cất vải chưa nhuộm trong lúc chưa may được, và có thêm một mảnh vải vàng che vai rộng một gang, dài ba cánh tay.

Liên hệ thực tiễn

Báo chí năm 2024 ghi ông không dùng điện thoại (VietNamNet, 17/5/2024) và chưa có căn cước công dân cho tới khi được hỗ trợ làm thủ tục, nhận ngày 8/6/2024 (Tuổi Trẻ). Trang không có nguồn liệt kê đầy đủ vật dụng ông mang theo trong các hành trình.