Đêm cuối bên quốc lộ: từ nghĩa địa ở đường tránh Huế đến một bản tin truyền hình

Chuyên mục này rút lại các chương của sách Chân đất giữa đám đông. Sách là bản thảo, hồ sơ đóng ngày 26/09/2026. Xem giới hạn của sách.

Đêm cuối cùng bên quốc lộ

Chiều ngày 2/6/2024, theo VnExpress, ông và đoàn người đi theo tới đường tránh Huế, đoạn qua phường Hương Hồ, tỉnh Thừa Thiên Huế. Sau khi đi gần 20 km, đoàn dừng chân nghỉ qua đêm tại một nghĩa trang ven đường; cảnh sát giao thông hướng dẫn ôtô đi qua quốc lộ 1, không vào đường tránh Huế để bảo đảm an toàn cho đoàn. Nghĩa địa, gốc cây, nhà hoang là những chỗ nghỉ ông đã quen suốt bảy năm. Đó là đêm cuối cùng đoàn nghỉ lại bên quốc lộ.

Hôm ấy, theo thông báo sau đó của Ban Tôn giáo Chính phủ, hai phụ nữ đi theo bị sốc nhiệt, đuối sức và được cấp cứu; ba ngày trước, ngày 30/5 ở Quảng Trị, một người đi theo là ông Lương Thanh Sơn, 47 tuổi, đã tử vong (xem Cơ thể dưới nắng).

Sáng mùng 3: những người đứng chờ

Theo VnExpress, sáng 3/6 hàng trăm người vẫn mang theo nước uống, thức ăn lên đường tránh Huế đoạn qua xã Hương Thọ, Hương Hồ, chờ đảnh lễ ông. Không thấy ông, nhiều người rời đi; một số tìm quán ven đường tiếp tục chờ. Sách ghi lại một điều đáng suy nghĩ: suốt sáu tuần cả nước đã quen biết ông đang ở đâu theo thời gian thực; sáng hôm ấy, không ai trong số người đứng chờ biết điều đó.

Thông báo của Ban Tôn giáo Chính phủ

Trưa 3/6, cổng thông tin của Ban Tôn giáo Chính phủ cho hay sau khi một số người đi bộ theo ông gặp vấn đề sức khỏe, cơ quan chức năng đã gặp gỡ, trao đổi về việc nhà nước tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo, chính quyền địa phương tạo điều kiện để ông được đi bộ, hành trì theo ý nguyện, song cần bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe cho người dân và sự ổn định xã hội. Theo thông báo: “Ông Lê Anh Tú đã nhận thức rõ quyền và nghĩa vụ của công dân, tự nguyện dừng việc đi bộ khất thực.” (trích qua VnExpress.)

Cùng bài, VnExpress tóm lại: từ năm 2017 đến 2023 ông ba lần đi bộ khất thực từ Nam ra Bắc và ngược lại; năm 2024, lần thứ tư, ông đi từ Khánh Hòa theo trục đường chính lên Cao Bằng — Hà Giang rồi quay ngược lại; ngày 30/5 có một người tử vong và ngày 2/6 hai phụ nữ bị sốc nhiệt, đuối sức, đã được cấp cứu.

Điều chắc chắn, theo sách, là sau đêm ấy đoàn không tiếp tục bộ hành. Tuyến đường thông báo nhắc tới dừng lại ở cửa ngõ phía bắc thành phố Huế, khi chặng về còn cách Khánh Hòa hơn năm trăm cây số. Theo sách, từ tối mùng 3 cơ quan chức năng ở Thừa Thiên Huế cho biết đã hỗ trợ ông làm căn cước công dân; một số nguồn trên mạng mô tả diễn biến khác, và các mô tả ấy chưa được kiểm chứng.

Năm ngày vắng bóng, rồi một bản tin truyền hình

Từ trưa mùng 3 đến tối mùng 8, công chúng không thấy ông. Theo sách, trong mấy ngày ấy hồ sơ làm căn cước của ông được lập tại Công an tỉnh Gia Lai; theo Giám đốc Công an tỉnh, thủ tục kéo dài khoảng năm ngày (xem Tấm căn cước và ba giờ ở nhà).

Sách kể rằng tối mùng 8/6, ông xuất hiện lại trên bản tin thời sự 19 giờ của Đài Truyền hình Việt Nam, xưng “con”, nói tinh thần và sức khỏe vẫn tốt. Về việc dừng bộ hành, theo Người Lao Động thuật lại, ông nói: “Giờ nguyện vọng học tập của mình mà họ ra làm ách tắc, mình đi không được thì nên dừng.” Theo Pháp Luật TP.HCM thuật lại, ông gửi một lời đề nghị tới những người từng đứng chờ ông: “Con cũng mong muốn khi con đi ra đường thì người dân đừng tập trung đông như thế nữa buộc mình phải dừng lại.” Tối 9/6, theo Người Lao Động, ông nói điều mình định làm tiếp: “Con sẽ ẩn ở núi, hang đá nào đấy, rồi xuống gần làng đó khất thực, tu hành cho mình thôi.” Cũng trong bản tin ấy, ông mong việc bộ hành được “yên tĩnh giống như 6 năm trước, không có ai đi theo”.

Những câu trên trang chưa đọc được ở bản gốc (bản tin VTV hay các bài thuật lại), nên ghi ở đây như lời thuật của sách, kèm tên báo mà sách dẫn.

Điều chưa biết

• Diễn biến cụ thể trong đêm 2 rạng sáng 3/6 và buổi làm việc với cơ quan chức năng: chỉ có thông báo chính thức và các mô tả chưa kiểm chứng trên mạng.
• Nguyên văn bản tin VTV 8 — 9/6/2024: trang chưa có bản gốc để đối chiếu.